Kiểm tra sau thông quan là gì?
Kiểm tra sau thông quan là hoạt động nghiệp vụ của cơ quan hải quan, được thực hiện sau khi hàng hóa đã hoàn tất thủ tục thông quan và được đưa ra khỏi khu vực giám sát hải quan. Khác với kiểm tra tại thời điểm làm thủ tục, kiểm tra sau thông quan cho phép hải quan rà soát lại hồ sơ, chứng từ, sổ sách kế toán liên quan đến lô hàng trong một khoảng thời gian quy định sau khi hàng đã lưu thông.
Mục đích của kiểm tra sau thông quan
Hoạt động này nhằm đánh giá lại tính chính xác, trung thực của việc khai báo hải quan đã thực hiện trước đó, bao gồm việc khai đúng mã HS, trị giá tính thuế, xuất xứ hàng hóa và điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan hay không. Đây cũng là công cụ giúp cơ quan hải quan phát hiện các trường hợp gian lận thương mại mà không thể nhận biết ngay tại thời điểm thông quan.
Những trường hợp thường bị kiểm tra sau thông quan
- Doanh nghiệp có tần suất xuất nhập khẩu lớn hoặc thuộc diện quản lý rủi ro cao.
- Lô hàng được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo FTA, cần xác minh lại tính hợp lệ của C/O.
- Có dấu hiệu chênh lệch bất thường giữa trị giá khai báo và giá thị trường của mặt hàng tương tự.
- Doanh nghiệp thuộc kế hoạch kiểm tra định kỳ theo chuyên đề của cơ quan hải quan.
Hồ sơ, chứng từ doanh nghiệp cần lưu trữ
Để chủ động khi có yêu cầu kiểm tra sau thông quan, doanh nghiệp nên lưu trữ đầy đủ và có hệ thống các loại chứng từ như: hợp đồng ngoại thương, hóa đơn thương mại (invoice), phiếu đóng gói (packing list), vận đơn, C/O, tờ khai hải quan, chứng từ thanh toán quốc tế, và sổ sách kế toán liên quan đến lô hàng. Thời gian lưu trữ tối thiểu thường kéo dài nhiều năm theo quy định pháp luật về kế toán và hải quan hiện hành.
Hậu quả nếu phát hiện sai sót
Nếu quá trình kiểm tra sau thông quan phát hiện doanh nghiệp khai sai mã HS, trị giá, xuất xứ hoặc không đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế đã áp dụng, doanh nghiệp có thể bị truy thu số thuế còn thiếu, tính thêm tiền chậm nộp, và bị xử phạt vi phạm hành chính. Với các trường hợp có dấu hiệu gian lận thương mại nghiêm trọng, có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý cao hơn.
Lời khuyên cho doanh nghiệp
Thay vì xem thông quan là điểm kết thúc của một lô hàng, doanh nghiệp nên duy trì thói quen lưu trữ hồ sơ đầy đủ, minh bạch ngay từ đầu. Việc chuẩn bị tốt không chỉ giúp vượt qua các đợt kiểm tra sau thông quan một cách nhẹ nhàng, mà còn là cơ sở để doanh nghiệp tự tin hơn khi mở rộng quy mô xuất nhập khẩu trong tương lai.
