Trái cây xuất khẩu mất giá trị cả nửa lô hàng chỉ vì nhiệt độ dao động vài độ trong quá trình vận chuyển – câu chuyện này không hiếm ở Việt Nam, nơi hạ tầng chuỗi cung ứng lạnh vẫn còn nhiều khoảng trống so với nhu cầu thực tế của ngành nông sản, thủy sản xuất khẩu.
Chuỗi cung ứng lạnh là gì và vì sao quan trọng
Chuỗi cung ứng lạnh (Cold Chain) là hệ thống logistics duy trì nhiệt độ ổn định xuyên suốt từ khâu thu hoạch, chế biến, lưu kho đến vận chuyển và phân phối, áp dụng chủ yếu cho hàng nông sản, thủy hải sản, dược phẩm và một số hóa chất đặc thù. Chỉ cần một mắt xích trong chuỗi bị đứt gãy nhiệt độ – xe tải không đủ lạnh, kho trung chuyển thiếu điện dự phòng, thời gian chờ tại cảng quá lâu – chất lượng hàng hóa có thể suy giảm nghiêm trọng, thậm chí không thể sử dụng được.
Những thách thức thực tế tại Việt Nam
Hạ tầng kho lạnh tại Việt Nam vẫn tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn, trong khi vùng nguyên liệu nông sản, thủy sản lại nằm rải rác ở các tỉnh, tạo ra khoảng cách lớn giữa nơi sản xuất và nơi có kho lạnh đạt chuẩn. Chi phí đầu tư xe lạnh và kho lạnh cũng cao hơn đáng kể so với logistics thông thường, khiến nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ khó tiếp cận. Ngoài ra, tại cảng biển, thời gian ưu tiên xử lý cho container lạnh vẫn hạn chế, số lượng ổ cắm điện cho container lạnh tại một số cảng chưa đáp ứng đủ nhu cầu mùa cao điểm.
Hướng giải quyết cho doanh nghiệp
Với doanh nghiệp chưa đủ nguồn lực đầu tư hạ tầng lạnh riêng, hợp tác với các đơn vị logistics bên thứ ba (3PL) chuyên về cold chain là giải pháp thực tế hơn tự đầu tư. Việc lên kế hoạch vận chuyển chi tiết, xác nhận trước với cảng và hãng tàu về khả năng đáp ứng ổ cắm điện cho container lạnh, cũng giúp giảm thiểu rủi ro chậm trễ trong mùa cao điểm xuất khẩu nông sản.
Kết luận
Chuỗi cung ứng lạnh là yếu tố sống còn với nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, nhưng vẫn còn khoảng cách giữa nhu cầu và hạ tầng thực tế. Doanh nghiệp cần chủ động tìm đối tác logistics có năng lực cold chain thực sự, thay vì chỉ dựa vào cam kết trên giấy tờ, để tránh những tổn thất không đáng có.
