VNACCS/VCIS là gì?
VNACCS/VCIS (Vietnam Automated Cargo and Port Consolidated System / Vietnam Customs Intelligence Information System) là hệ thống hải quan điện tử quốc gia, được triển khai nhằm tự động hóa quy trình thông quan và hỗ trợ quản lý rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu. Đây là nền tảng bắt buộc mà hầu hết doanh nghiệp XNK tại Việt Nam phải sử dụng khi khai báo hải quan.
Hai thành phần chính
Hệ thống gồm hai phần vận hành song song:
- VNACCS – hệ thống thông quan tự động, tiếp nhận tờ khai, xử lý thông tin khai báo, tính thuế và trả kết quả phân luồng cho từng lô hàng.
- VCIS – hệ thống thông tin nghiệp vụ, đóng vai trò phân tích, đánh giá rủi ro phía sau, giúp cơ quan hải quan quyết định lô hàng nào cần kiểm tra kỹ hơn.
Quy trình khai báo cơ bản
Để sử dụng hệ thống, doanh nghiệp cần đăng ký tài khoản khai báo, có chữ ký số hợp lệ, sau đó thực hiện khai báo tờ khai hải quan điện tử qua phần mềm khai báo (ví dụ ECUS) kết nối với VNACCS. Sau khi tờ khai được hệ thống tiếp nhận và tính thuế, doanh nghiệp nộp thuế qua cổng thanh toán điện tử của hải quan hoặc ngân hàng liên kết. Khi xác nhận thanh toán thành công, hệ thống cấp mã thông quan điện tử – căn cứ pháp lý để hàng hóa được đưa ra khỏi khu vực giám sát hải quan.
Ý nghĩa của phân luồng tờ khai
Sau khi khai báo, mỗi tờ khai sẽ được hệ thống tự động phân vào một trong ba luồng:
- Luồng xanh – thông quan tự động, doanh nghiệp không cần xuất trình hồ sơ giấy hay kiểm tra thực tế hàng hóa.
- Luồng vàng – cơ quan hải quan kiểm tra hồ sơ giấy nhưng miễn kiểm tra thực tế hàng hóa.
- Luồng đỏ – hải quan kiểm tra chi tiết cả hồ sơ giấy lẫn thực tế hàng hóa, thường áp dụng với lô hàng có dấu hiệu rủi ro hoặc thuộc diện quản lý chuyên ngành.
Lợi ích so với khai báo thủ công
So với cách khai báo giấy truyền thống, hệ thống điện tử giúp rút ngắn đáng kể thời gian thông quan, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp và cán bộ hải quan, đồng thời tăng tính minh bạch trong việc phân loại rủi ro. Phần lớn lô hàng luồng xanh có thể thông quan chỉ trong vài phút sau khi nộp thuế thành công.
Lưu ý cho doanh nghiệp mới bắt đầu XNK
Doanh nghiệp mới nên tìm hiểu kỹ quy trình đăng ký chữ ký số, lựa chọn phần mềm khai báo phù hợp và cập nhật thường xuyên các thay đổi về biểu mẫu, mã loại hình xuất nhập khẩu. Với các lô hàng phức tạp hoặc lần đầu xuất nhập khẩu một loại hàng mới, nên có sự hỗ trợ của nhân viên khai báo hải quan có kinh nghiệm để tránh sai sót ngay từ bước đầu.
