Báo giá cước biển ban đầu thường chỉ là phần nổi của tảng băng. Đến lúc nhận invoice cuối cùng, không ít doanh nghiệp bất ngờ vì tổng chi phí cao hơn hẳn con số đã chào, phần chênh lệch nằm ở hàng loạt phụ phí mà nếu không nắm rõ ngay từ đầu, rất khó thương lượng hay kiểm soát.
Vì sao phát sinh nhiều loại phụ phí
Cước biển cơ bản (Ocean Freight) chỉ phản ánh chi phí vận chuyển thuần túy từ cảng đi đến cảng đến. Các chi phí phát sinh thêm – biến động giá nhiên liệu, mất cân đối vỏ container giữa các khu vực, tắc nghẽn cảng, mùa cao điểm – được hãng tàu tách riêng thành phụ phí (surcharge) để linh hoạt điều chỉnh mà không phải đàm phán lại giá cước gốc với từng khách hàng.
Các phụ phí phổ biến doanh nghiệp cần biết
Một số phụ phí thường gặp gồm: THC (Terminal Handling Charge) – phí xếp dỡ tại cảng; CIC (Container Imbalance Charge) – phụ phí mất cân đối vỏ container, dao động khoảng 85-170 USD/container tùy tuyến và thời điểm; BAF/FAF (Bunker Adjustment Factor) – phụ phí biến động giá nhiên liệu; PSS (Peak Season Surcharge) – phụ phí mùa cao điểm; và AMS/ENS – phí khai báo an ninh hàng hóa trước khi tàu khởi hành. Mức phí của từng loại thay đổi theo hãng tàu, tuyến vận chuyển và thời điểm trong năm, nên không có một biểu phí cố định áp dụng chung.
Cách kiểm soát chi phí phụ phí hiệu quả
Doanh nghiệp nên yêu cầu báo giá “all-in” thể hiện đầy đủ các phụ phí dự kiến ngay từ đầu, thay vì chỉ nhận báo giá cước biển trần. Làm việc với một forwarder hiểu rõ tuyến vận chuyển cũng giúp dự đoán trước những phụ phí có khả năng phát sinh theo mùa. Việc theo dõi thông báo tăng phụ phí (GRI, PSS) từ các hãng tàu lớn cũng giúp doanh nghiệp chủ động lên kế hoạch nhập hàng vào thời điểm chi phí hợp lý hơn.
Kết luận
Phụ phí vận tải biển là một phần không thể tránh khỏi của chuỗi cung ứng quốc tế, nhưng không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải chấp nhận bị động. Hiểu rõ bản chất từng loại phụ phí là bước đầu tiên để đàm phán tốt hơn với hãng tàu và forwarder, tránh những khoản chi phí phát sinh ngoài dự tính.
